Meervoud en verkleinwoord
Meervouden op -en, -s, -'s, -eren en met trema, afwijkende meervouden zoals musea, en verkleinwoorden op -je, -tje, -etje, -pje en -kje.
Waarom dit ertoe doet
Meervouden en verkleinwoorden zijn regelwoorden: je kunt hun spelling afleiden. Toch duiken in teksten van leerlingen hardnekkige fouten op, zoals auto's zonder apostrof, zeeen zonder trema of boomje in plaats van boompje. De minimumdoelen vragen meervouden op -s, -'s, -en en -eren en verkleinwoorden op -je, -tje, -etje, -pje en -kje (4de leerjaar), en daarnaast meervouden op -ie en -ee, afwijkende meervouden en onregelmatige verkleinwoorden (6de leerjaar) .
Meervoud op -en
De overgrote meerderheid van de Nederlandse zelfstandige naamwoorden heeft een meervoud op -en . Daarbij pas je de gewone spellingregels toe:
- klinker enkel in een open lettergreep: maan → manen, boom → bomen ;
- medeklinker dubbel na een korte klinker: brug → bruggen, bal → ballen;
- f wordt soms v, s wordt soms z: brief → brieven, huis → huizen ;
- soms verandert de klinker: stad → steden, schip → schepen, glas → glazen.
Meervoud op -s
Een meervoud op -s krijgen onder meer :
- woorden die eindigen op onbeklemtoond -el, -em, -en, -er: lepels, bodems, molens, emmers;
- woorden op -aar en -erd: metselaars, dikkerds;
- alle verkleinwoorden: huisjes.
Eindigt een woord op een toonloze e of op é, dan krijgt het ook -s: campagnes, cafés .
Meervoud op -'s
Eindigt een woord op een lange klinker die je met één letter schrijft (a, e, i, o, u, y), dan schrijf je een apostrof voor de meervouds-s . Zonder apostrof zou je de klinker kort lezen: auto's, taxi's, menu's, baby's, paraplu's. Ook initiaalwoorden, letters en cijfers krijgen 's: pc's, a's, 7's .
Meervoud op -eren
Een kleine groep woorden heeft een meervoud op -eren. De Algemene Nederlandse Spraakkunst noemt onder meer been, blad, ei, kalf, kind, lam, lied, rad, rund en volk : kinderen, eieren, bladeren, liederen, kalveren, lammeren, runderen.
Meervoud met een trema: -ieën, -iën en -eeën
Woorden op -ee en veel woorden op -ie krijgen in het meervoud -en. Omdat er dan klinkers botsen, zet je een trema :
- zee → zeeën, idee → ideeën ;
- kopie → kopieën, categorie → categorieën: de ie heeft klemtoon, dus -ieën ;
- bacterie → bacteriën: de ie heeft geen klemtoon, dus -iën .
Afwijkende meervouden: Latijn en Grieks
Sommige leenwoorden uit het Latijn (of uit het Grieks via het Latijn) behouden hun oorspronkelijke meervoud . Vaak is er ook een Nederlands meervoud:
| enkelvoud | Latijns meervoud | Nederlands meervoud |
|---|---|---|
| museum | musea | museums |
| centrum | centra | centrums |
| crisis | crises | crisissen |
| basis | bases | basissen |
| alumnus | alumni |
Verkleinwoorden
Het verkleiningsachtervoegsel schrijf je aan het grondwoord vast . Welk achtervoegsel het wordt, hangt af van de laatste klank van het grondwoord :
| achtervoegsel | wanneer | voorbeelden |
|---|---|---|
| -je | na de meeste medeklinkers (t, d, k, p, s, f, g, ch) | badje, dakje, schaapje, kaasje |
| -tje | na een lange klinker, en na l, n, r na een lange klinker | zeetje, stoeltje, schoentje, deurtje |
| -etje | na l, m, n, r, ng na een korte klinker | balletje, kammetje, pennetje, sterretje, ringetje |
| -pje | na m na een lange klinker of tweetekenklank | boompje, raampje, bloempje |
| -kje | na onbeklemtoond -ing; de g valt weg | koninkje, kettinkje, woninkje |
Bij -kje laat je de g van het grondwoord weg: ketting → kettinkje .
Eindigt het grondwoord op een lange klinker die je met één letter schrijft, dan verdubbel je die klinker voor -tje: oma → omaatje, auto → autootje, menu → menuutje. Bij café valt het accent weg: cafeetje. Een i wordt ie: taxi → taxietje . Alleen na een y (na een medeklinker) komt een apostrof: baby'tje .
Onregelmatige verkleinwoorden
Bij sommige woorden verandert de klinker of komt er een extra letter bij. Team Taaladvies van de Vlaamse overheid noemt glaasje, scheepje en jongetje . Andere voorbeelden met een lange klinker in het verkleinwoord zijn blaadje (blad), gaatje (gat) en paadje (pad).
Samengevat
- De meeste woorden: meervoud op -en, met de gewone regels (bomen, bruggen, huizen).
- -s na onbeklemtoond -el, -em, -en, -er, na -aar, -erd en bij verkleinwoorden.
- -'s na een lange klinker die je met één letter schrijft: auto's, menu's.
- -eren bij een kleine groep: kinderen, eieren, bladeren.
- Trema: zeeën, kopieën (beklemtoond -ieën), bacteriën (onbeklemtoond -iën).
- Latijnse meervouden: musea, centra, naast museums, centrums.
- Verkleinwoord: -je, -tje, -etje, -pje, -kje volgens de laatste klank; onregelmatig: glaasje, scheepje, jongetje.
Test wat je onthouden hebt
Oefen meteen met de vragen en flashcards van deze les.
Officiële doelen in deze les
Uit de minimumdoelen (LO_V2_0) en eindtermen (LO_V1_0) voor het lager onderwijs.
- Minimumdoel 4de leerjaar · 1.2.5
De leerlingen kunnen de volgende categorieën van woorden spellen:
-
woorden met een hoofdletter: persoonsnamen, titels van boeken en films, aardrijkskundige namen, feestdagen, talen en taalvariëteiten;
-
woorden met gedekte en vrije klinkers in open en gesloten lettergrepen;
-
woorden met een doffe klank in:
-
open en onbeklemtoonde lettergrepen;
-
voor- en achtervoegsels;
-
-eren,-elen,-enen;
-
frequente woorden.
< bv. me, moeten, gevaar, voorzichtig, innerlijk, kinderen, meubelen, tekenen, avond > -
woorden met tweetekenklanken: ei, ij, ou, au, eu, ui;
-
woorden met lettergroepen: aai, oei, ooi, eeuw, ieuw;
-
woorden met meerdere medeklinkers vooraan, in het midden, en achteraan;
-
woorden met medeklinkers eindigend op -b, -p- -d, -t, -g;
-
woorden met -ng en -nk;
-
woorden met -ch/-g;
-
meervouden op -s, 's, -en, -eren;
-
verkleinwoorden op -je, -tje, -etje, -pje, kje.
-
- Minimumdoel 4de leerjaar · 1.4.9
De leerlingen kennen woorden:
- woordvorming: enkelvoud, meervoud en verbuiging, vervoeging, samenstelling, afleiding;
- woordsoorten: zelfstandig naamwoord, bijvoeglijk naamwoord, lidwoord, telwoord, voorzetsel, voegwoord, werkwoord;
- werkwoordstijden: tegenwoordige tijd, verleden tijd.
- Minimumdoel 6de leerjaar · 1.2.4
De leerling kan de volgende categorieën van woorden spellen:
-
woorden met hoofdletters: afleidingen van aardrijkskundige namen, namen van historische gebeurtenissen, namen van bedrijven, gebouwen en merken;
-
woorden die anders uitgesproken worden dan geschreven;
< bv. station, actie, concert, succes, accu, quotiënt, examen, journaal, team, premier > -
woorden met vrije klinkers ee, o, u, ie, i, oe, ai, in een open of gesloten lettergreep;
< bv. café, diner, trainen, ruw, eventueel, fabrikant, radio, historisch, baby, bijzonder, journaal, militair > -
woorden met de achtervoegsels -isch(e), -air(e), -iaal, -eaal, -ueel, -ieel;
-
vakspecifieke woorden uit het Latijn of Grieks;
< bv. fauna, flora, fotografie > -
onregelmatige verkleinwoorden;
-
meervouden op -ie en -ee;
< bv. kopieën en zeeën > -
afwijkende meervouden;
< bv. musea, centra > -
frequent gebruikte afkortingen, initiaalwoorden en letterwoorden;
-
frequent gebruikte woorden met koppelteken, apostrof, trema en accent.
-
- Minimumdoel 6de leerjaar · 1.4.7
De leerling kent woorden: grondwoord, voorvoegsel, achtervoegsel, verkleinwoord, stam, uitgang, infinitief.
Bronnen
- 1
Minimumdoelen lager onderwijs (LO_V2_0), einde 4de en 6de leerjaar · Vlaamse overheid, Departement Onderwijs en Vorming
https://onderwijsdoelen.be/doelen/LO_V2_0Geraadpleegd op 15 oktober 2026
- 2
ANS 3.5.2.1 Meervoud op -en: algemene opmerkingen · Algemene Nederlandse Spraakkunst (e-ANS), Instituut voor de Nederlandse Taal
“De overgrote meerderheid van de Nederlandse substantieven heeft een meervoud op -en.”
https://e-ans.ivdnt.org/topics/pid/ans03050201lingtopicGeraadpleegd op 15 oktober 2026
- 3
Klinkers - 1. Enkele of dubbele klinker · Vlaamse overheid, Team Taaladvies
“Schrijf de lange klinkers /aa/, /ee/, /oo/ en /uu/ dubbel in een gesloten lettergreep en enkel in een open lettergreep.”
https://www.vlaanderen.be/team-taaladvies/spellingregels/klinkers/klinkers-1-enkele-of-dubbele-klinkerGeraadpleegd op 15 oktober 2026
- 4
Medeklinkers - 1. Gelijkvormigheid in de spelling · Vlaamse overheid, Team Taaladvies
“Schrijf de stemloze medeklinkers /p/, /t/ en /ch/ aan het einde van een woord of lettergreep”
https://www.vlaanderen.be/team-taaladvies/spellingregels/medeklinkers/medeklinkers-1-gelijkvormigheid-in-de-spellingGeraadpleegd op 15 oktober 2026
- 5
ANS 3.5.3 Meervoud op -s · Algemene Nederlandse Spraakkunst (e-ANS), Instituut voor de Nederlandse Taal
“Woorden die in het enkelvoud eindigen op onbeklemtoond -el, -em, -en of -er”
https://e-ans.ivdnt.org/topics/pid/ans030503lingtopicGeraadpleegd op 15 oktober 2026
- 6
Zelfstandige naamwoorden - 2. Spelling van meervouden · Vlaamse overheid, Team Taaladvies
“Schrijf -ieën in het meervoud van grondwoorden op -ie als de -ie in het meervoud beklemtoond is.”
https://www.vlaanderen.be/team-taaladvies/spellingregels/zelfstandige-naamwoorden/zelfstandige-naamwoorden-2-spelling-van-meervoudenGeraadpleegd op 15 oktober 2026
- 7
ANS 3.5.4.1 Meervoud op -eren · Algemene Nederlandse Spraakkunst (e-ANS), Instituut voor de Nederlandse Taal
“De volgende woorden hebben een meervoud op -eren”
https://e-ans.ivdnt.org/topics/pid/ans03050401lingtopicGeraadpleegd op 15 oktober 2026
- 8
Klinkerbotsing · Taaladvies.net (Nederlandse Taalunie)
“Van klinkerbotsing is sprake als in een woord klinkers op elkaar volgen”
https://taaladvies.net/termen-klinkerbotsing/Geraadpleegd op 15 oktober 2026
- 9
Woordenlijst Nederlandse Taal: zee · Woordenlijst Nederlandse Taal (Nederlandse Taalunie, Instituut voor de Nederlandse Taal)
“zee | zelfstandig naamwoord (m/v) | meervoud: zeeën”
https://woordenlijst.org/MolexServe/lexicon/find_wordform?database=gig_pro_wrdlst&wordform=zee¶digm=true&onlyvalid=trueGeraadpleegd op 15 oktober 2026
- 10
ANS 3.5.4.3 Leenwoorden · Algemene Nederlandse Spraakkunst (e-ANS), Instituut voor de Nederlandse Taal
“In het merendeel van de gevallen gaat het om Latijnse woorden, of Griekse woorden die via het Latijn tot ons zijn gekomen.”
https://e-ans.ivdnt.org/topics/pid/ans03050403lingtopicGeraadpleegd op 15 oktober 2026
- 11
Zelfstandige naamwoorden - 3. Spelling van verkleinwoorden · Vlaamse overheid, Team Taaladvies
“Laat bij verkleinwoorden met het achtervoegsel -kje de g van het grondwoord weg.”
https://www.vlaanderen.be/team-taaladvies/spellingregels/zelfstandige-naamwoorden/zelfstandige-naamwoorden-3-spelling-van-verkleinwoordenGeraadpleegd op 15 oktober 2026
- 12
Verkleinwoord · Wikipedia (nl)
“Eindletter voorafgegaan door korte klinker”
https://nl.wikipedia.org/wiki/VerkleinwoordGeraadpleegd op 15 oktober 2026
Zie je een fout of iets dat niet klopt met de bron? Meld het ons