Wetenschappen en techniek

Wat classificeren en taxonomie zijn, de taxonomische rangen en wetenschappelijke namen, en de grote groepen fauna, flora (zaadplanten en sporenplanten), schimmels en bacteriën.

De vijf klassen van gewervelde dieren met hun kenmerken, de geleedpotigen (insecten, spinachtigen en andere) en de andere ongewervelden, en hoe je een dier determineert met een zoekkaart.

Waarom organismen zich voortplanten, levendbarend en eierleggend, en de levenscycli van zoogdieren, vogels, amfibieën en insecten met de metamorfose.

Geslachtelijke voortplanting (bestuiving, bevruchting, zaadvorming, zaadverspreiding, kieming), het belang van insecten als bestuivers, en ongeslachtelijke voortplanting met bollen, knollen, uitlopers, stekken en wortelstokken.

Biotoop en ecosysteem, biotische en abiotische factoren, de zeven biotopen uit de minimumdoelen (grasland, bos, heide, zee en kust, stadslandschap, agrarisch landschap, zoet water) en hoe omgevingen veranderen.

Producenten, consumenten en reducenten; planteneters, vleeseters en alleseters; voedselketens lezen en opstellen; het voedselweb, de voedselpiramide en de voedselkringloop, met de zon als begin.

Wat biodiversiteit is en waarom ze essentieel is, welke diensten ecosystemen aan de mens leveren, hoe de mens ecosystemen positief en negatief beïnvloedt, en zorg voor het milieu met de ladder van Lansink.

De delen van een zaadplant (wortel, stengel of stam, blad, bloem, vrucht, zaad) met hun functie, het transport van stoffen in planten en dieren, en de delen van de bloem met hun functie.

Alle organismen bestaan uit cellen; erfelijke eigenschappen en variatie tussen ouders en nakomelingen; aanpassingen; natuurlijke selectie, evolutie en uitsterven.

Hoe planten met zonlicht, water en koolstofdioxide glucose en zuurstofgas maken in hun bladgroenkorrels, wat planten nodig hebben om te groeien, en waarom de zon de primaire energiebron is voor bijna alle leven.

Voedingsmiddelen en voedingsstoffen (suikers en andere koolhydraten, eiwitten, vetten, water, mineralen, vitaminen, vezels), hun functie als bouwstof, brandstof of beschermende stof, en de voedingsdriehoek van Gezond Leven.

Hoe je waarneemt met je zintuigen, hoe zenuwen en hersenen prikkels verwerken, en hoe skelet, gewrichten, spieren en pezen samen zorgen voor steun, bescherming en beweging.

De weg van de lucht (neus, keel, luchtpijp, longen, longblaasjes), in- en uitademen met het middenrif, het hart, slagaders, aders en haarvaten, de kleine en de grote bloedsomloop, zuurstofrijk en zuurstofarm bloed, en de bestanddelen van het bloed.

De weg van het voedsel door het spijsverteringskanaal (mond, slokdarm, maag, dunne darm, dikke darm, endeldarm, anus), de rol van speeksel, maagsap, lever, galblaas en alvleesklier, en de opname van voedingsstoffen in het bloed.

De mannelijke en vrouwelijke voortplantingsorganen met hun functie, bevruchting, zwangerschap en geboorte, de levensfasen van de mens en de lichamelijke veranderingen in de puberteit.

Gezonde en ongezonde levensgewoonten, voorzorgen tegen ziekte en ongevallen, de vier stappen van eerste hulp, hulp inroepen via 112 en eerste hulp bij brandwonden volgens het Rode Kruis.

Het deeltjesmodel, zuivere stof, mengsel en verbinding, omkeerbare en niet-omkeerbare veranderingen, natuurlijke en synthetische materie.

Vast, vloeibaar en gasvormig, de zes faseovergangen (smelten, stollen, verdampen, condenseren, sublimeren, rijpen), smeltpunt en kookpunt, verklaard met het deeltjesmodel.

Massa en volume, de massadichtheid als massa per volume-eenheid, de massa-volumerelatie onderzoeken, drijven en zinken en de wet van Archimedes.

Grondstof en materiaal, natuurlijke en synthetische materialen, en materiaaleigenschappen zoals hardheid, breekbaarheid, waterdichtheid, warmtegeleiding, elektrische geleidbaarheid, lichtdoorlaatbaarheid, smelttemperatuur, oplosbaarheid en magnetisme.

Wat een kracht is en wat ze doet, de newton, het verschil tussen massa en gewicht, zwaartekracht, wrijving, lucht- en waterweerstand en druk.

Energievormen (bewegings-, thermische, chemische, elektrische, stralings- en kernenergie), temperatuur en warmte, energieomzettingen, hernieuwbare en niet-hernieuwbare energiebronnen, fossiele brandstoffen, biomassa en kernenergie.

Lichtbronnen en verlichte voorwerpen, de rechtlijnige voortplanting van licht, schaduw, reflecteren, absorberen en doorlaten, transparant, doorschijnend en ondoorschijnend, en kleur.

Hoe geluid ontstaat door trillingen, hoe het zich voortplant, toonhoogte en frequentie (hertz), geluidssterkte en decibel, en het verband tussen geluidssterkte en afstand tot de geluidsbron.

De stroomkring (open en gesloten), energiebron, verbruiker, geleider en schakelaar met hun symbolen, geleiders en isolatoren, spanning en stroomsterkte, serie en parallel, veiligheid, en magneten, polen, het magnetisch veld, het kompas en de aarde als magneet.

De draaiing van de aarde om haar as (dag en nacht), de omloop rond de zon, de seizoenen door de schuine aardas, de beweging van de maan en de maanfasen, en het zonnestelsel.

Het verschil tussen weer en klimaat, de weerselementen en hun meetinstrumenten (thermometer, regenmeter, anemometer, windvaan, barometer, hygrometer), het Belgische klimaat, klimaatzones en het verband tussen klimaat en leefgewoonten.

De vijf fasen van de onderzoekscyclus (verkennen, onderzoek opzetten, onderzoek uitvoeren, concluderen, presenteren), onderzoeksvraag en hypothese, variabelen, gecontroleerde omstandigheden en reproduceerbaarheid.

Ontwerpen om aan een behoefte te voldoen, het belang van criteria, de zes fasen van de ontwerpcyclus (verkennen, ideeën verzinnen en selecteren, ontwerp plannen, ontwerp realiseren, testen en optimaliseren, presenteren) en het verschil met de onderzoekscyclus.

Wat een technisch systeem is, analyseren op functie, onderdelen, materialen, werking en vormgeving, monteren en demonteren, basisgereedschap, en het belang van onderhouden en herstellen (fietsband plakken, batterij vervangen, storingen zoeken).

Tandwielen, riemen en kettingen (draairichting en overbrengingsverhouding), de fiets en het verzet, hefbomen (draaipunt, last, kracht, de drie soorten en de hefboomwet) en katrollen.

Wetenschap en technologie en hun wisselwerking, ontdekking, uitvinding, innovatie en technologische ontwikkeling, duurzaamheid, de ecologische voetafdruk, ethiek, en positieve, negatieve en onzekere gevolgen van technologie.