De spijsvertering

Waarom verteren?

Een boterham kan niet zomaar in je bloed terechtkomen. Het voedsel moet eerst fijngemalen en chemisch afgebroken worden tot zo kleine deeltjes dat ze door de darmwand in het bloed kunnen. Dat proces heet spijsvertering. Het bloed vervoert de voedingsstoffen daarna naar alle cellen van het lichaam 1.

De weg van het voedsel

Het spijsverteringskanaal is één lange buis van mond tot anus. Het voedsel passeert achtereenvolgens 2,1:

4,5

Hoe beweegt het voedsel?

Het voedsel zakt niet zomaar naar beneden door de zwaartekracht. De wanden van de slokdarm en de darmen bevatten spieren die golfsgewijs samentrekken en zo het voedsel verder duwen. Die beweging heet peristaltiek 1,3.

Organen die helpen maar waar het voedsel niet door gaat

Drie organen maken verteringssappen, maar het voedsel komt er zelf niet langs:

• de lever maakt gal (per dag iets meer dan een halve liter). Gal verdeelt de vetten in het voedsel in kleinere druppeltjes, zodat ze makkelijker verteerd worden. De lever haalt ook schadelijke stoffen uit het bloed en slaat glucose op 6;
• de galblaas slaat de gal op en geeft ze af aan de twaalfvingerige darm 2;
• de alvleesklier maakt alvleeskliersap met verteringsstoffen en neutraliseert de zure brij uit de maag 1.

De dunne darm: opname in het bloed

De dunne darm is bij een volwassene ongeveer zes meter lang 7. De wand is sterk geplooid, waardoor de dunne darm een groot oppervlak heeft 2. In de uitstulpingen van de darmwand, de darmvlokken, gaan de bruikbare voedingsstoffen het bloed (of de lymfe) in 7. Het bloed vervoert ze naar alle cellen van het lichaam.

De dikke darm: water terugwinnen

Wat niet opgenomen is (vooral vezels en water) komt in de dikke darm. Daar wordt veel water met zouten teruggewonnen, zodat de ontlasting steviger wordt 8. In de dikke darm leven zeer veel bacteriën. De ontlasting wordt in de endeldarm opgeslagen tot je aandrang voelt en ze via de anus het lichaam verlaat 2.

Gezond voor je spijsvertering

• Goed kauwen maakt het werk van de maag lichter.
• Vezels (groenten, fruit, volkoren) en voldoende water bevorderen de stoelgang 9.
• Geregeld de handen wassen, zeker voor het eten en na het toiletbezoek, voorkomt de verspreiding van veel ziekten 10.

Samengevat

• Spijsvertering is het fijnmalen en afbreken van voedsel tot stoffen die in het bloed kunnen worden opgenomen.
• Volgorde: mond, keelholte, slokdarm, maag, twaalfvingerige darm, dunne darm, dikke darm, endeldarm, anus.
• Peristaltiek: spieren in de wand duwen het voedsel golfsgewijs verder.
• De lever maakt gal (vetvertering), de galblaas slaat gal op, de alvleesklier maakt verteringssappen.
• Voedingsstoffen gaan in de dunne darm via de darmvlokken naar het bloed.
• De dikke darm neemt water op; via endeldarm en anus verlaat de ontlasting het lichaam.