Nederlands

Klinkers en medeklinkers, open en gesloten lettergrepen, verdubbeling en verenkeling, de doffe klank, eindletters en tweetekenklanken.

De stam, de ik-vorm, stam + t, de inversie met je en jij, werkwoorden met een stam op d of t, onregelmatige werkwoorden en de gebiedende wijs.

Zwakke werkwoorden en 't kofschip, sterke en onregelmatige werkwoorden, het voltooid deelwoord op d of t, bijvoeglijk gebruikt voltooid deelwoord en de toekomende tijd.

Meervouden op -en, -s, -'s, -eren en met trema, afwijkende meervouden zoals musea, en verkleinwoorden op -je, -tje, -etje, -pje en -kje.

Hoofdletters aan het begin van een zin en bij eigennamen, persoonsnamen, aardrijkskundige namen en hun afleidingen, talen, feestdagen, historische gebeurtenissen, instanties, merken en titels.

Punt, vraagteken, uitroepteken, komma, dubbele punt, aanhalingstekens en haakjes, en de woordtekens trema, koppelteken, apostrof en accent, plus afkortingen, initiaalwoorden en letterwoorden.

Wat een samenstelling is, wanneer je aaneenschrijft, wanneer je een tussen-n of tussen-s schrijft en wanneer een koppelteken nodig is.

Woorden die anders geschreven dan uitgesproken worden, vrije klinkers in leenwoorden, de achtervoegsels -isch, -air, -iaal, -eaal, -ueel en -ieel, en vakwoorden uit het Latijn en het Grieks.

De tien woordsoorten van het Nederlands met hun kenmerken, het lidwoord en het genus, de trappen van vergelijking en hoe de functie in de zin de woordsoort bepaalt.

De negen soorten voornaamwoorden met hun vormen en functies, met aandacht voor die en dat, hun en zij, en de verschillen tussen wederkerend en wederkerig.

Infinitief, stam, uitgang, persoonsvorm, voltooid deelwoord en gebiedende wijs; zelfstandige werkwoorden, hulpwerkwoorden en koppelwerkwoorden; de tegenwoordige, verleden, voltooide en toekomende tijd.

Zinsontleding stap voor stap. Persoonsvorm, werkwoordelijk en naamwoordelijk gezegde, onderwerp, lijdend voorwerp, meewerkend voorwerp en bijwoordelijke bepaling, met de proeven om ze te vinden.

Mededelende, vragende, uitroepende, gebiedende en ontkennende zinnen; enkelvoudige en samengestelde zinnen; hoofdzin en bijzin; nevenschikking en onderschikking.

Grondwoord, voor- en achtervoegsel, afleiding en samenstelling; synoniemen, antoniemen, homoniemen en hyponiemen; figuurlijk taalgebruik, uitdrukkingen en spreekwoorden; woordleerstrategieën.

Standaardtaal, tussentaal, dialect, jongerentaal en vaktaal; factoren die taal beïnvloeden; formeel en informeel register; het communicatiemodel en non-verbale communicatie.

Hoe het Nederlands evolueert en leenwoorden opneemt, hoe informatiebronnen veranderden van vertelcultuur tot digitale media, tot welke taalfamilie het Nederlands behoort en welke schriften er bestaan.

Technisch lezen, het verschil tussen vlot en vloeiend lezen, expressief lezen, onbekende woorden lezen via morfologie, AVI en DMT, en leesmotivatie.

Leesdoel, strategieën voor, tijdens en na het lezen, begrip bewaken en herstellen, expliciete en impliciete informatie, inferenties, hoofdgedachte en kernzin.

Je leeswijze afstemmen op je leesdoel, oriënterend, globaal, intensief, zoekend, studerend, kritisch en genietend lezen.

Tekstsoorten indelen naar hun doel, tekstkenmerken herkennen, betogend en beschouwend onderscheiden, en tekstconventies zoals inhoudsopgave, index, legende, tabel en diagram gebruiken.

Inleiding, midden en slot, titels en alinea's, signaalwoorden per verband (opsomming, tegenstelling, reden en oorzaak, doel, gevolg, voorwaarde, tijd, conclusie) en verwijswoorden.

Feit en mening, standpunt en argumenten, auteurs vergelijken, betrouwbaarheid van bronnen nagaan met de HALT-methode, nepnieuws, reclame en influencers herkennen.

De fasen van het schrijfproces, oriënteren op doel en publiek, ideeën verzamelen met brainstorm, vragen en associëren, ordenen in een schrijfplan, reviseren met feedback en verzorgen.

Notities met kernwoorden, schema's en mindmaps, het kernidee in eigen woorden formuleren, een samenvatting schrijven, en handschrift bij het noteren.

Doel en publiek, register (u of je), de brief volgens de Belgische conventies, de e-mail, de uitnodiging, het nieuwsbericht, de instructie, de reclametekst en een verzorgde (digitale) opmaak.

Luisteren als actief proces, het luisterdoel, strategieën voor, tijdens en na het luisteren, expliciete en impliciete informatie, en kritisch luisteren naar standpunten en argumenten.

Spreekdoel en publiek, inhoud verzamelen en structureren, vertellen met een verhaalstructuur, verbale en non-verbale aspecten, uitspraak en zinsaccent, standaardtaal en register, hulpmiddelen en spreekangst.

Dialoog, groepsgesprek, discussie en debat; beurtwisseling en gespreksregels; standpunt en argument; interactiestrategieën zoals voortbouwen, verbanden leggen en nuanceren; actief luisteren.

Fictie en non-fictie; volksverhalen (sprookje, fabel, legende, sage, mythe); verhaalgenres zoals griezel, detective, fantasy, sciencefiction en historisch verhaal; gedicht; toneel; strip en graphic novel.

Personage en hoofdpersonage, protagonist en antagonist, ruimte en tijd, verteltijd en vertelde tijd, flashback, plot, spanning en einde, thema en motief, verteller en vertelperspectief (ik-verteller, hij-verteller, alwetende verteller).

Gedicht, vers en strofe (distichon, kwatrijn, couplet), refrein, rijm naar klank (volrijm, assonantie, alliteratie) en naar plaats (eindrijm, binnenrijm, beginrijm), rijmschema's (gepaard, gekruist, omarmend) en ritme en metrum.

Wat een stijlfiguur is; beeldspraak (vergelijking, metafoor, personificatie); overdrijving, herhaling, alliteratie, klanknabootsing, contrast; en daarnaast eufemisme, ironie en climax.

Vakjury's en jonge lezersjury's; de Boon, de Gouden Griffel, de Woutertje Pieterse Prijs, de Kinderjury en de Leesjury; boeken kiezen en praten over leesbeleving.