Gezondheid, preventie en eerste hulp

Waarom dit ertoe doet

Een leerkracht moet kinderen leren gezond te leven, maar ook kunnen reageren als er op school iets misgaat. De eindtermen vragen dat leerlingen gezonde en ongezonde gewoonten kunnen koppelen aan hoe hun lichaam werkt, weten dat voorzorgen de kans op ziekte en ongevallen verkleinen, hulp kunnen inroepen van een volwassene, en elementaire hulp kunnen geven bij brandwonden.

Gezonde levensgewoonten

Gezondheid hangt samen met wat je over je lichaam weet. Een paar voorbeelden:

Preventie: voorzorgen nemen

Je kan niet elke ziekte of elk ongeval vermijden, maar met voorzorgen verklein je de kans erop 5,6,7:

• handen wassen met zeep voorkomt de verspreiding van veel ziekten, zoals griep; het is de eenvoudigste manier om infecties tegen te gaan 5;
• vaccinatie verkleint de kans op ernstige ziekte, ziekenhuisopname en complicaties; in Vlaanderen bestaat een gratis basisvaccinatieschema voor kinderen 6;
• zonbescherming: in de schaduw blijven op de middaguren en zonnecrème met hoge beschermingsfactor smeren (voor kinderen best factor 50) 7;
• veilig in het verkeer: een fietshelm wordt gedragen om hoofdletsel te voorkomen 8;
• veilig omgaan met warmte, stroom en gevaarlijke producten in huis en in de klas.

Eerste hulp in vier stappen

Het Rode Kruis leert kinderen bij elk ongeval vier stappen, de 4 v's 9:

1. Veiligheid: zorg eerst voor je eigen veiligheid, die van omstaanders en die van het slachtoffer. Word zelf geen tweede slachtoffer.
2. Vraag wat er gebeurd is en bekijk de toestand van het slachtoffer.
3. Verwittig hulp: haal een volwassene (mama of papa, de juf of meester, een leider) of bel 112 9.
4. Verleen eerste hulp, binnen je mogelijkheden.

Hulp inroepen: 112

• 112 is het noodnummer voor de ziekenwagen en de brandweer in België. Je kan het gratis bellen in heel Europa 10.
• 101 is het nummer voor dringende politiehulp 10.
• Bel 112 niet voor gewone stormschade of niet-dringende zaken 10.

Wat zeg je als je 112 belt? Het Jeugd Rode Kruis leert kinderen 9:

• je naam;
• waar het ongeval gebeurd is;
• wat er precies gebeurd is;
• wie er gewond is.

Leg niet zelf in: wacht tot de operator zegt dat je mag inhaken 11.

Eerste hulp bij brandwonden

Bij een brandwonde is koelen met water de allerbelangrijkste stap. Het Rode Kruis vat het samen als: "Eerst water, de rest komt later!" 12

Hoe lang koelen? Volgens de didactische poster van het Jeugd Rode Kruis: koel minstens 10 minuten, bij voorkeur 20 minuten. Is de pijn na 20 minuten niet verlicht, blijf dan koelen tot de pijn vermindert en ga indien nodig naar de dokter 12. De affiche van Rode Kruis-Vlaanderen voor volwassenen zegt: koel de brandwonde 20 minuten met stromend water 13.

Stappenplan:

1. Zorg voor je eigen veiligheid (bv. eerst de bron van de hitte wegnemen of het toestel uitschakelen).
2. Koel de brandwonde met stromend water: minstens 10 minuten, bij voorkeur 20 minuten 12. Gezondheid en Wetenschap raadt aan om zo snel mogelijk te spoelen met lauw water 14.
3. Verwijder kledij en sieraden, zoals een ring of armband 15.
4. Prik blaren niet open 15.
5. Is de pijn verlicht na het koelen en gaat het om een kleine, oppervlakkige brandwonde, dan mag je een vochtinbrengende crème aanbrengen 12. Een ernstige brandwonde (derde graad) dek je af met een nat verband of plastic folie 13.
6. Roep hulp in. Bel 112 bij een ernstige brandwonde 13.

Wanneer naar de dokter of 112?

Het Jeugd Rode Kruis noemt onder meer deze situaties 16:

• naar de arts: een tweede- of derdegraadsbrandwonde groter dan een muntstuk van 2 euro; een brandwonde aan het gezicht, de handen, de voeten, de gewrichten of de geslachtsdelen; een brandwonde door vlammen; een brandwonde die na 15 minuten koelen blijft pijn doen; een slachtoffer jonger dan 5 of ouder dan 60 jaar;
• 112 bellen: brandwonden aan ogen, mond of keel; een brandwonde helemaal rond de nek, de romp of een lidmaat; brandwonden door chemische producten of elektriciteit; als het slachtoffer bewusteloos is of moeilijk ademt.

Samengevat

• Gezonde gewoonten (gevarieerd eten, water drinken, bewegen, slapen, tanden poetsen) hangen samen met de werking van het lichaam.
• Voorzorgen (handen wassen, vaccinatie, zonbescherming, fietshelm) verkleinen de kans op ziekte en ongevallen, maar niet alles is te vermijden.
• De 4 v's van eerste hulp: veiligheid, vraag wat er gebeurd is, verwittig hulp, verleen eerste hulp.
• 112: ziekenwagen en brandweer, gratis in heel Europa. 101: politie. Zeg wie je bent, waar, wat er gebeurd is en wie gewond is.
• Brandwonde: eerst water. Koel minstens 10 minuten, bij voorkeur 20 minuten, met stromend water. Geen ijs, geen ijskoud water, blaren niet openprikken.